Verzameldecreet Omgeving-Landbouw

Meer flexibiliteit bij lasten in verkavelingen

Een eerste concrete wijziging gaat over lasten die worden verbonden aan een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden.
Tot nu verplicht artikel 77, §1 van het Omgevingsvergunningendecreet voor bepaalde lasten in natura om vóór de start van de werken een financiële waarborg te stellen. Voor verkavelingsvergunningen verdwijnt die verplichting. Dat betekent niet dat een waarborg niet langer mogelijk is. Het bestuur krijgt opnieuw de keuze tussen het uitvoeren van de lasten en het waarborgen ervan.

Voor het verlijden van de verkavelingsakte blijft wel een belangrijke controle bestaan: uit een attest van het college van burgemeester en schepenen moet blijken dat de lasten voor de volledige verkaveling of voor de betrokken verkavelingsfase zijn uitgevoerd of gewaarborgd.

Tegelijk keert bestuursdwang terug wanneer een opgelegde last niet tijdig wordt uitgevoerd. Nadat de schuldenaar nog een termijn heeft gekregen om de last zelf uit te voeren, kan de bevoegde overheid uiteindelijk ambtshalve voor uitvoering zorgen. De kosten daarvan zijn voor de schuldenaar.

Voor nieuwe verkavelingsaanvragen geldt deze gewijzigde regeling vanaf 20 augustus. Dat is dus een wijziging die onmiddellijk relevant is voor gemeentelijke werkafspraken rond lasten, waarborgen en verkavelingsattesten.

Meer mogelijkheden in woonreservegebied

Zo kan voortaan zonder voorafgaand vrijgavebesluit een omgevingsvergunning worden verleend voor de loutere afbraak of verwijdering van constructies en voor het vellen van bomen. Daarnaast wordt een oplossing voorzien voor verkavelingen die slechts gedeeltelijk in woonreservegebied liggen. Een verkavelingsvergunning kan mogelijk zijn wanneer de voorschriften voor het gedeelte in woonreservegebied geen bebouwing of verharding toelaten.

Interessant voor lokale besturen zijn ook de nieuwe afwijkingsmogelijkheden bij kleinere vrijgavebesluiten. Bij een vrijgave van minder dan een halve hectare kan gemotiveerd worden afgeweken van bepaalde vereisten inzake verweving of vermenging van functies en gedeelde voorzieningen. Bij een vrijgave van minder dan vijftien are kan onder voorwaarden ook worden afgeweken van vereisten inzake hoog ruimtelijk rendement en een minimale groepering van woningen.

Dat is geen vrijgeleide. De afwijkingen moeten worden gemotiveerd en de basisvoorwaarde blijft behouden dat de vrijgave betrekking heeft op een samenhangend en ruimtelijk afzonderbaar onderdeel van het woonreservegebied.
Voor jou als omgevingsmedewerker kan de wijziging vooral een verschil maken bij kleine restzones en dossiers waarbij een perceel of verkaveling maar gedeeltelijk in woonreservegebied ligt.

Vier kleinere wijzigingen uit het Verzameldecreet die je best op je radar houdt

Voor jou als omgevingsmedewerker zijn vooral deze vier het onthouden waard.

1 Bemalingswater: onder voorwaarden geen afvalstof meer

Bemalingswater dat overeenkomstig titel II van VLAREM opnieuw in de ondergrond wordt gebracht of nuttig wordt gebruikt, wordt uitgesloten van het begrip afvalstof in het Materialendecreet.
Dat betekent niet dat bemalingswater zonder voorwaarden kan worden hergebruikt of geïnfiltreerd. De toepasselijke VLAREM-regels blijven gelden. De wijziging verduidelijkt vooral de juridische kwalificatie wanneer aan die voorwaarden is voldaan.

2 Meer ruimte om vergunningen bij te stellen voor waterkwaliteit

Ook de regeling rond het bijstellen van omgevingsvergunningen voor ingedeelde inrichtingen of activiteiten wordt aangepast.
In principe is zo’n bijstelling gekoppeld aan het twintigjarige evaluatiemoment van een vergunning van onbepaalde duur. Het Verzameldecreet maakt daarop een uitzondering voor een gemotiveerd verzoek van de leidend ambtenaar van de VMM met het oog op de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water. Bij dergelijke verzoeken geldt die beperking tot het twintigjarige evaluatiemoment dus niet.
Daarnaast worden indirecte lozingen van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater in grondwater toegevoegd aan de gevallen waarvoor, volgens de verdere regels van de Vlaamse Regering, een vergunning van bepaalde duur mogelijk kan zijn.

3 Stedenbouwkundige verordeningen worden verder gedigitaliseerd

Het decreet voorziet ook in een digitaal platform voor stedenbouwkundige verordeningen. Via dat platform zullen documenten en adviezen bij de opmaak van een stedenbouwkundige verordening elektronisch kunnen worden uitgewisseld en ter beschikking gesteld.
Voor de praktijk is vooral de timing belangrijk: deze regeling trad niet automatisch op 20 augustus 2026 in werking. De Vlaamse Regering moet daarvoor nog een afzonderlijke datum bepalen.

4 Minder nadruk op de aangetekende brief in het Bodemdecreet

Ten slotte verdwijnen in verschillende bepalingen van het Bodemdecreet expliciete verwijzingen naar kennisgeving “bij aangetekende brief”. Het gaat onder meer om bepalingen over bepaalde kennisgevingen en beslissingen binnen bodemdossiers.
De decreetgever laat daarmee de expliciete decretale verplichting tot aangetekende verzending in die bepalingen los. Voor wie bodemdossiers behandelt, is het dus nuttig om ook de administratieve werkwijze op dat punt mee te bekijken.

Wat betekent dit voor je dossierbehandeling?

Deze wijzigingen vragen geen algemene aanpassing van elk dossierproces. Ze worden vooral relevant zodra je met het betrokken thema te maken krijgt. Bij bemalingen moet je de nieuwe kwalificatie kennen én de VLAREM-voorwaarden blijven controleren. Bij milieudossiers kan de gewijzigde bijstellingsregeling belangrijk worden. Voor stedenbouwkundige verordeningen moet je de afzonderlijke inwerkingtreding van het digitale platform opvolgen. En bij bodemdossiers loont het om na te gaan of bestaande interne procedures nog uitgaan van een verplichte aangetekende verzending.

Het zijn misschien geen wijzigingen die elke dag op je bureau liggen, maar net daarom zijn ze gemakkelijk over het hoofd te zien.