De modulaire omgevingsvergunning komt eraan

Wat verandert er eigenlijk?

2 min

07 sep. 2026 time icon

Werner van Hoof

TAGS
OMGEVING

Wie vandaag een omgevingsvergunningsaanvraag behandelt, kent het onderscheid tussen de gewone en de vereenvoudigde procedure. Met de modulaire omgevingsvergunningsprocedure verdwijnt dat onderscheid. In de plaats komt één basisprocedure die, afhankelijk van de aard en het verloop van het dossier, wordt opgebouwd uit verschillende modules.

Die hervorming is niet helemaal nieuw. Het decreet van 17 mei 2024 voerde de modulaire omgevingsvergunningsprocedure al in, maar de regeling is nog niet in werking getreden. De Vlaamse Regering moet de datum van inwerkingtreding nog bepalen. Daarvoor zijn onder meer aanpassingen nodig aan het Omgevingsvergunningenbesluit, het Omgevingsloket en de lokale dossierbehandelingssystemen.

Intussen wordt de procedure bovendien alweer bijgestuurd. Op 17 juli 2026 keurde de Vlaamse Regering voor de tweede keer principieel een voorontwerp van wijzigingsdecreet goed dat knelpunten moet wegwerken en de modulaire procedure verder moet optimaliseren. Dat voorontwerp ligt voor advies bij de Raad van State en kan dus nog wijzigen.

Van twee procedures naar één modulair traject

De basisgedachte achter de hervorming is relatief eenvoudig. Vandaag moet bij de start van een dossier worden bepaald of de gewone dan wel de vereenvoudigde procedure van toepassing is. In het modulaire systeem komt er één procedure, waaraan bepaalde stappen of modules worden toegevoegd wanneer het concrete dossier dat vereist.

Een aanvraag begint met de indiening en een onderzoek naar de ontvankelijkheid en volledigheid. Daarna volgen de nodige adviezen. Afhankelijk van het dossier kan vervolgens bijvoorbeeld een openbaar onderzoek worden georganiseerd of kunnen een administratieve lus of wijzigingslus worden toegepast. Uiteindelijk volgt de beoordeling, de beslissing en de bekendmaking ervan. Ook een eventueel administratief beroep volgt een gelijkaardige modulaire logica.

Dat klinkt op het eerste gezicht vooral als een technische hertekening van de procedure, maar de achterliggende ambitie gaat verder.

Meer ruimte om problemen tijdens de procedure op te lossen

De Vlaamse overheid wil naar een vergunningenprocedure die niet alleen efficiënter en rechtszekerder is, maar ook meer ruimte laat voor flexibiliteit, overleg en oplossingen tijdens het traject. Het Actieprogramma Vergunningen spreekt expliciet over een cultuur van meer vooroverleg en oplossingsgericht adviseren. Problemen moeten waar mogelijk vroeger worden gedetecteerd en opgelost, in plaats van pas op het einde van een procedure tot een weigering of juridisch geschil te leiden.

De administratieve en wijzigingslussen passen in die logica. Ze maken het mogelijk om tijdens een lopende procedure bepaalde problemen te herstellen of wijzigingen aan de aanvraag door te voeren, zonder noodzakelijk het volledige traject opnieuw te moeten beginnen.

De optimalisaties die momenteel worden voorbereid, trekken die oplossingsgerichte benadering nog verder door. Zo liggen onder meer een recht op vooroverleg, een zogenaamde pauzeknop, wijzigingen aan de advisering en een nieuwe herzieningsprocedure op tafel.

Nog niet toepassen alsof de nieuwe procedure al geldt

Voor jou als omgevingsmedewerker is vooral de huidige tussenfase belangrijk. Het decreet dat de modulaire procedure invoert, bestaat al, maar is nog niet in werking getreden. Tegelijk wordt die toekomstige procedure nu verder aangepast via regelgeving die zelf nog niet definitief is.
Dat maakt de terminologie soms verwarrend. Wanneer vandaag over de modulaire omgevingsvergunning wordt gesproken, lopen de regeling uit 2024, de geplande uitvoeringsregels en de nieuwe optimalisaties uit 2026 gemakkelijk door elkaar.

Het onderscheid is nochtans belangrijk. De Vlaamse Regering benadrukt zelf dat het voorontwerp van 17 juli 2026 nog kan wijzigen na het advies van de Raad van State. Ook verdere uitvoeringsregels moeten nog worden aangepast.

Wat betekent dit voor je dossierbehandeling?

Vandaag verandert de procedure waarmee je dossiers behandelt nog niet. De bestaande regels blijven gelden zolang de modulaire procedure niet in werking is getreden. Het is wel zinvol om je al vertrouwd te maken met de nieuwe logica. Voor lokale omgevingsdiensten zal de voorbereiding niet alleen juridisch zijn: ook werkprocessen, digitale dossierbehandeling en interne afspraken zullen op de nieuwe procedure moeten worden afgestemd.

De belangrijkste boodschap op dit moment is eenvoudig: de modulaire omgevingsvergunning komt eraan, maar ze is zelf nog in beweging. Wie zich voorbereidt, doet er dus goed aan niet alleen naar het decreet van 2024 te kijken, maar ook de verdere optimalisering van de procedure te volgen.