AI in overheidsopdrachten: van chatbot naar digitale collega

Artificiële intelligentie duikt steeds vaker op in het dagelijkse werk van aankopers. Waar AI eerst vooral opdook als chatbot voor snelle antwoorden, schuiven nieuwe toepassingen nu een stuk verder op. Ze nemen repetitief werk over, helpen documenten opstellen en ondersteunen bij het opvolgen van contracten.
Een van de opvallendste spelers in die evolutie? Claude, ontwikkeld door het AI-bedrijf Anthropic. Wat begon als een onderzoeksproject, groeit vandaag razendsnel uit tot een volwaardige digitale collega.
Maar wat betekent dat concreet voor wie werkt met overheidsopdrachten?
Expert Mathias vermeulen, medeoprichter van EdTech start-up, schetst de belangrijkste AI‑ontwikkelingen die impact hebben op overheidsopdrachten.

Claude: de snelst groeiende AI-speler

De AI-tool Claude maakt de voorbije jaren een opmerkelijke groei door. Een belangrijke motor achter die groei is het Model Context Protocol (MCP). Dat protocol maakt het mogelijk om AI rechtstreeks te koppelen aan softwaretools en databronnen.

Begin 2026 werd Claude Cowork geïntroduceerd. Die nieuwe functie transformeert Claude van een chatbot naar een digitale medewerker die effectief taken kan uitvoeren. Denk aan bestanden beheren, documenten opstellen of taken zelfstandig uitvoeren. 

Daarbovenop introduceerde men Claude Skills. Die zorgen voor native ondersteuning in veelgebruikte programma’s zoals Word, PDF-documenten, PowerPoint en Excel. 
Het doel van die aanpak ligt ambitieus: AI moet geen ruwe suggesties meer leveren, maar bijna afgewerkte documenten produceren, “polished, near-final work”.

AI geïntegreerd in de tools die overheden al gebruiken

Een belangrijke reden waarom deze evolutie snel terrein wint, ligt in de integratie met bestaande software.
Microsoft integreert Cowork bijvoorbeeld in Microsoft 365 Copilot. Daardoor kan AI rechtstreeks taken uitvoeren in programma’s die aanbestedende overheden dagelijks gebruiken, zoals word, excel, outlook & powerpoint. 
Daarnaast ontstaan koppelingen met andere platformen zoals Google Drive, Gmail en DocuSign.

Het grote verschil met eerdere AI-tools? Medewerkers hoeven geen volledig nieuwe software te leren. De AI komt gewoon naar hun bestaande werkomgeving.
Voor aankopers betekent dat: minder schakelen tussen tools, en meer ondersteuning binnen de systemen die ze al gebruiken.

Wat betekent dit concreet voor aankopers in overheidsopdrachten?

De toepassingen liggen vooral bij tijdrovende taken die vandaag nog grotendeels manueel gebeuren. Enkele voorbeelden:

1. Gunningsverslagen sneller opstellen: AI kan een eerste versie van een gunningsverslag genereren op basis van een beoordelingstabel. Wat vandaag vaak uren werk vraagt, levert zo binnen enkele minuten een eerste draft op.

2. Conformiteitschecks automatiseren: Offertes vergelijken met de eisen uit het bestek vormt een klassiek tijdrovend proces. AI kan dat proces automatiseren en systematisch controleren of inschrijvers voldoen aan alle voorwaarden.

3. Contractopvolging automatiseren: AI kan contractverplichtingen opvolgen via terugkerende taken. Denk aan:

   • vervaldatums

   • indexaties

   • rapporteringsverplichtingen

4. Interne procedures automatiseren: Via interne AI-tools kunnen organisaties hun eigen procedures en sjablonen integreren. Daardoor werkt elke medewerker automatisch volgens dezelfde richtlijnen.

AI met de nodige voorzichtigheid

Claude Cowork bevindt zich momenteel nog in een research preview. De technologie ontwikkelt snel, maar organisaties testen ze stap voor stap.
Bovendien blijft bij overheidsopdrachten een essentieel principe overeind: menselijk nazicht blijft verplicht. Niet alleen juridisch, maar ook deontologisch.

AI kan dus wel repetitief werk versnellen, denk aan analyse, samenvattingen of eerste drafts, maar de eindverantwoordelijkheid blijft altijd bij de aankoper.
Misschien ligt daar ook de grootste waarde van AI. Niet als vervanging van expertise, maar als versterking ervan. De technologie neemt het routinewerk over. De professional behoudt het oordeel.

Wil je zeker zijn dat je AI‑tools op een correcte en efficiënte manier inzet in je dagelijkse werking?
In de opleiding 'AI in overheidsopdrachten: leer prompten' gidst docent Mathias Vermeulen je door best practices, concrete praktijkvoorbeelden en advanced prompting‑technieken die je werking onmiddellijk versterken.