Basisopleiding maatschappelijk werk - leefloon, RMI

Start je als maatschappelijk assistent binnen een OCMW, dan beschik je dankzij je opleiding en eerdere werkervaring al over een goede basis. De praktijkervaring die nodig is om dossiers zelfstandig en doeltreffend op te volgen, bouw je echter pas op in het werkveld. Met deze opleiding willen we die kloof verkleinen. Docenten met tientallen jaren ervaring in de praktijk, reiken je op korte tijd concrete handvatten om vol vertrouwen aan de slag te gaan.

Deze opleiding richt zich op maatschappelijk assistenten die cliënten begeleiden in het kader van RMI & leefloon. In ons opleidingsoverzicht vind je ook een variant op dit traject voor maatschappelijk assistenten die focussen op schuldhulpverlening (budgetbegeleiding en budgetbeheer).

Na het volgen van dit meerdaags traject ben je in staat om:

• de weg te vinden in het complexe landschap van sociale rechten en integrale hulpverlening;
• een kwalitatief sociaal verslag en sociale balans op te stellen en een GPMI te begeleiden binnen het RMI-kader;
• activering en werkbereidheid te kaderen;
• cliënten motiverend te begeleiden en moeilijke gesprekken professioneel te voeren.

Maatschappelijk assistenten die aan de slag gaan of een nieuwe rol opnemen binnen de context van een OCMW.

Diverse activerende werkvormen. Cursusmateriaal wordt digitaal aangeleverd. Deelnemers ontvangen een werkmap met modelformulieren en naslagwerk 'Wegwijzer naar een integrale hulpverlening' inclusief wetgevingsoverzicht.

Docente Ria Vandaele is na de opleiding graag ter beschikking voor occasionale (dossier)vragen gerelateerd aan de opleiding.

Dit traject bestaat uit 4 opleidingsmodules die ook los gevolgd kunnen worden. Een uitgebreide omschrijving vind je terug in de individuele opleidingsfiches.

• Wegwijzer naar een integrale hulpverlening: rechtenverkenning (2 dagen)
  • Principes van integrale hulpverlening en de hulpverleningsketen
  • Het concept rechtenverkenning: definitie, wettelijk kader en praktijk
  • Non-take-up: hoe aan te pakken
  • Overzicht van sociale rechten en tegemoetkomingen (federaal, Vlaams, lokaal)
  • Samenwerking met partners: verwijzen en doorverwijzen
  • Praktijkoefening: rechtenverkenning simuleren aan de hand van een cliëntcasus

Werkvorm: Toelichting, groepsdiscussie aan de hand van praktijkvoorbeelden

Duur: 8u

• RMI: sociaal verslag, sociale balans & GPMI (1 dag)
  • Wettelijk kader van de wet op het RMI (wet 26 mei 2002)
  • Het sociaal verslag: structuur, inhoud en kwaliteitsvereisten
  • De sociale balans: opbouw, doel en gebruik in het dossier
  • Het Geïndividualiseerd Project voor Maatschappelijke Integratie (GPMI): verplichtingen, opmaak en opvolging
  • Rechten en plichten van de cliënt binnen het RMI-kader, OCMW als controlerende instantie
  • Veelgemaakte fouten en valkuilen in verslaggeving
  • Verslag aan het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst (BCSD), deontologische verwachtingen
  • Oefeningen: opstellen van sociaal verslag en GPMI op basis van een casus

Werkvorm: Theoretische toelichting, casusanalyse, groepswerk, plenaire feedback

Duur: 6u

Werkinstrument: aan de deelnemers wordt een bruikbaar format van sociaal verslag ter beschikking gesteld

• Activering en werkbereidheid (1/2 dag)
  • Wettelijk kader rond activering: rechten, plichten en sancties
  • Definitie en beoordeling van werkbereidheid
  • Impact en aanpak verslavingsproblematieken
  • Activeringstools en -methodieken: welk instrument wanneer inzetten?
  • Samenwerking met VDAB, maatwerkbedrijven en andere actoren
  • Omgaan met weerstand bij activering: een motiverende benadering
  • Activering in kwetsbare situaties: maatwerk en redelijke aanpassingen
  • Casusoefening: activeringsplan opstellen voor diverse profielen

Werkvorm: Toelichting, groepsdiscussie

Duur: 3u

• Motiveren van cliënten en moeilijke gesprekken (1 dag)
  • Motiverende gespreksvoering (MGV): basisprincipes en OARS-technieken
  • Werken met weerstand: weerstand als signaal, niet als obstakel
  • Structureren van een moeilijk gesprek: slecht nieuws, grenzen stellen, sancties meedelen
  • Non-verbale communicatie en lichaamstaal in gesprekken
  • Omgaan met agressie, emoties en crisissituaties
  • Laagdrempelige rollenspelen: moeilijke gespreksscenario's met feedbackronde

Werkvorm: Toelichting, oefengesprekken (rollenspel), begeleide reflectie & plenaire terugkoppeling

Duur: 6u

De opleiding die start op 19/10/2026 is een BLENDED opleiding (mix klassikaal en online).

Zie hieronder de lesdata en lesvorm:

• maandag 19/10 - Live webinar (13:30-15:45)
• maandag 26/10 - Live webinar (13:30-15:45)
• maandag 09/11 - Live webinar (13:30-15:45)
• maandag 16/11 - Live webinar (13:30-15:45)
• dinsdag 24/11 - Klassikaal Gent (09:00-16:00)
• dinsdag 01/12 - klassikaal Gent (09:00-16:00)
• maandag 07/12 - Live webinar (13:30-16:30)

De opleiding die start op 28/01/2027 te Brugge gaat volledig klassikaal door.